Генерал-лейтенант Ж. Кереев ескерткіш-мүсіні

Тарихи мәлімет: Жансен Кереев — кеңес дәуіріндегі қазақ әскери тарихында ерекше орны бар көрнекті әскери қайраткер, генерал-лейтенант. Ол 1930 жылы Ақтөбе облысында дүниеге келген. Дереккөздерде оның туған жері ретінде Ырғыз өңірі көрсетіледі, ал кейбір естеліктерде Бабатай ауылы аталады.

Жас кезінен әскери қызмет жолын таңдаған Жансен Кереев Кеңес Армиясы қатарында қызмет етіп, кейін Благовещенск жаяу әскер училищесінде білім алды. Ол М. В. Фрунзе атындағы Әскери академияны және Бас штаб академиясын бітірген. Әскери қызмет жылдарында Забайкалье, Германия, Ленинград әскери округі, Еділ бойы әскери округі және Вьетнам бағытындағы жауапты қызметтерде болды.

Жансен Кереев кеңес кезеңінде генерал-лейтенант әскери атағына қол жеткізген алғашқы әрі ерекше танылған қазақ офицерлерінің бірі ретінде ел жадында қалды. Оның өмір жолы әскери тәртіптің, кәсіби біліктіліктің және туған жерге деген адалдықтың үлгісі болып саналады.

Ескерткіштің сипаттамасы: Генерал-лейтенант Ж. Кереевке арналған ескерткіш-мүсін мүсіннен, тұғырдан және іргетастан тұратын архитектуралық-мүсіндік композиция ретінде жасалған. Композиция үш қабатты жоспарлы, тікбұрышты құрылымға негізделген.

Іргетасы цементті блоктан жасалып, тұғыры қызыл-қоңыр гранитпен қапталған. Мұндай материалдық шешім ескерткішке салмақты, жинақы әрі әскери тұлғаның мінезіне сай қатаң көрініс береді. Қоғамдық кеңістікте орналасқан мүсін Жансен Кереевтің әскери беделін, ұстамдылығын және мемлекет алдындағы қызметін көрнекі түрде танытады.

Ескерткіштің ашылуы: Ескерткіш 1999 жылы Ақтөбе қаласында, теміржол вокзалына қарама-қарсы орналасқан Ж. Кереев көшесіндегі гүлзарда орнатылды. Ескерткіштің қаланың адам көп өтетін маңызды бөлігінде орналасуы генерал есімін қоғамдық жадта сақтауға бағытталғанын көрсетеді.

Неге бұл ескерткіш маңызды?

Бұл ескерткіш қазақ әскери тарихындағы кәсіби офицерлер дәстүрін танытатын маңызды мемориалдық нысан болып табылады. Жансен Кереевтің өмір жолы қазақ жастарының әскери білім алып, жоғары командалық деңгейге дейін көтерілу мүмкіндігін көрсететін тарихи мысал ретінде бағаланады.

Ескерткіш Ақтөбе қаласының қоғамдық кеңістігінде әскери қызметке адалдық, жауапкершілік, тәртіп және елге қызмет ету құндылықтарын насихаттайды. Ол тек бір тұлғаның құрметіне қойылған мүсін ғана емес, сонымен қатар кеңес дәуіріндегі қазақ офицерлерінің кәсіби қалыптасу тарихын еске салатын мәдени белгі.

Ескерткішке қарағанда нені байқауға болады?

Ескерткішке қарағанда алдымен оның жинақы әрі салмақты композициясы назар аударады. Қызыл-қоңыр гранитпен қапталған тұғыр әскери тұлғаға тән беріктік пен орнықтылықты білдіреді.

Үш қабатты жоспарлы құрылым Жансен Кереевтің әскери қызмет жолының кезең-кезеңімен өрлеуін символдық түрде еске салады. Мүсіннің қоғамдық кеңістікте, теміржол вокзалына жақын орналасуы да маңызды: бұл орын қала тұрғындары мен қонақтарына генерал есімін күнделікті қалалық ортада таныстырып тұрады.

Білесіз бе?

Жансен Кереевті бірқатар дереккөздер кеңес дәуірінде генерал-лейтенант атағына ие болған алғашқы әрі жалғыз кадрлық қазақ офицері ретінде атайды.

Ол әскери қызметінің көп бөлігін туған жерінен алыста өткізсе де, Ақтөбе өңірімен байланысын үзбеген. 2025 жылы Ақтөбеде генералдың 95 жылдығына арналған еске алу шаралары өтіп, әскери қызметкерлер, ардагерлер мен туыстары оның бюстіне гүл шоқтарын қойды.

1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі. Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі
2. Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі. Ақтөбеде генерал Жансен Кереевті еске алу туралы материал
3. Қазақстан тарихы порталы. «Первый казахский генерал-лейтенант»
4. «Диапазон». Ақтөбеде Жансен Кереевтің 95 жылдығына арналған еске алу шарасы туралы материал